เมื่อพูดถึงเรื่องสมุนไพร เรามักนึกถึงพืชชนิดต่าง ๆ ที่สามารถนำมาใช้เป็นยารักษาโรคได้ แต่แท้จริงแล้วความหมายของยาสมุนไพรตามพระราชบัญญัติ พ.ศ. 2510 ได้ให้ความหมายของสมุนไพรไว้ว่า คือสิ่งที่ได้มาจากพืช สัตว์และแร่ธาตุ จากธรรมชาติที่ไม่มีการเปลี่ยนแปลงสภาพ สามารถนำมาใช้เป็นยารักษาโรคต่าง ๆ และบำรุงร่างกายได้ เมื่อมีการแปรสภาพไปเพื่อประโยชน์ในการรักษาจะเรียกว่า "ยาสมุนไพร"

"เรื่องของยาสมุนไพร" ปัจจุบันสรรพคุณของพืชสมุนไพรนั้น เราต่างมีโอกาสได้รับรู้กันอย่างแพร่หลายและเคยลองใช้กันมาก็เยอะ ในส่วนของสัตว์ ตำรายาแผนโบราณได้มีการบันทึกถึงการนำ เขี้ยวเสือ ดีจระเข้ เลือดแรด เลือดค่าง ฯลฯ ใช้เป็นยารักษาโรคและบำรุงกำลัง แล้วแมลงล่ะ?

เชื่อ ไหมว่าแมลงใช้เป็นยาสมุนไพรได้ คนเมืองหลวงอาจไม่ค่อยคุ้นเคยนักแต่หมอพื้นบ้านและคนชนบท คุ้นเคยกันดีทั้งการนำมาปรุงเป็นอาหารและใช้แมลงเป็นยารักษาโรค กันมาตั้งแต่บรรพบุรุษ ดังจะกล่าว

การใช้แมลงเป็นยา

มดแดง : รักษาแผลที่ถูกงูพิษกัด

     เมื่อถูกงูกัดชาวบ้านจะทำการพยาบาลเบื้องต้นโดยการนำมดแดงมาเคาะใส่บริเวณปากแผล เพื่อให้มดแดงกัดและดูดพิษออกจากร่างกาย ไม่นานมดแดงจะตัวอ่อนและก็ตาย จากนั้นใช้มือที่ไม่มีบาดแผลกวาดมดแดงออก แล้วนำมดแดงรงใหม่มาเคาะใส่ ทำซ้ำ ๆ อย่างนี้จนกว่าจะถึงมือหมอ การใช้มดแดงแก้พิษงูกัดของชาวบ้านในแต่ละครั้ง จะใช้มดแดง ประมาณ 10-15 รัง

ตั๊กแตน : ขับปลิงออกจากร่างกาย

     วิถีชีวิตของชาวบ้านนับตั้งแต่อดีตจะผูกอยู่กับ ห้วย หนอง คลอง บึง ทำให้บ่อยครั้งที่ชาวบ้าน ถูกปลิงกัดและบางรายปลิงเข้าไปในร่างกายโดยผ่านทางอวัยวะเพศและทวารหนัก ซึ่งจะสร้างความเจ็บปวดให้เป็นอย่างมาก การรักษาชาว บ้านจะนำตั๊กแตนมาบริโภคสด (ตั๊กแตนชนิดใดก็ได้) เพื่อขับปลิงออกกจากร่างกาย การบริโภคจะบริโภคครั้งละหลาย ๆ ตัว ตัวเล็กประมาณ 5-10 ตัว ตัวใหญ่ประมาณ 2-3 ตัว การบริโภค การบริโภคตั๊กแตนสดสามารถขับปลิงออกจากร่างกายได้จริงแต่ต้องใช้เวลานานถึง ครึ่งวัน บางรายประมาณ 1 วัน


แตน : รักษาอาการถูกต่อย

เมื่อถูกแตนต่อย วิธีการรักษาของชาวบ้านคือ ตีรังแตน แล้วนำรังแตนทั้งรังซึ่งประกอบไปด้วยตัวอ่อน ไข่ ฯลฯ มาขยี้ให้ละเอียด จากนั้นนำมาทาบริเวณที่ถูกแตนต่อย ช่วยให้อาการบวมทุเราลง



แหล่งข้อมูล : กัณฑ์วีร์ วิวัฒน์พาณิชย์.(2540).พฤติกรรมการบริโภค หมู่บ้านสร้างแสง
ต.หนองกุง อ.ตาลสุม จ.อุบลราชธานี